Όταν μια ελληνική εταιρεία διανέμει μερίσματα, τόκους ή δικαιώματα σε συνδεδεμένο νομικό πρόσωπο της Ε.Ε. (ή και ημεδαπό), ο ΚΦΕ προβλέπει απαλλαγή από την παρακράτηση φόρου εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις συμμετοχής και διακράτησης (άρθρο 63 ΚΦΕ). Για τα μερίσματα απαιτείται συμμετοχή ≥10% για ≥24 μήνες· για τόκους και δικαιώματα, συμμετοχή ≥25% για ≥24 μήνες. Χωρίς απαλλαγή, οι συντελεστές παρακράτησης είναι 5% στα μερίσματα, 15% στους τόκους και 20% στα δικαιώματα.
Σε αυτό το άρθρο: οι δύο ροές πληρωμών · απαλλαγή στα μερίσματα · απαλλαγή σε τόκους & δικαιώματα · δικαιολογητικά · συγκριτικός πίνακας · συχνές ερωτήσεις.
Δύο διαφορετικές ροές: εισερχόμενα και εξερχόμενα μερίσματα
Πριν από κάθε ανάλυση, αξίζει να ξεκαθαριστεί μια σύγχυση που οδηγεί σε λάθη: η παρακράτηση την επιβάλλει πάντα το κράτος-πηγή της πληρωμής. Πρακτικά, υπάρχουν δύο εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις:
- Εξερχόμενες / ημεδαπές πληρωμές — ελληνική εταιρεία καταβάλλει μερίσματα, τόκους ή δικαιώματα σε συνδεδεμένο νομικό πρόσωπο (της Ε.Ε. ή ημεδαπό). Εδώ εφαρμόζεται η απαλλαγή από την ελληνική παρακράτηση του άρθρου 63 ΚΦΕ — και αυτό είναι το αντικείμενο του παρόντος άρθρου.
- Εισερχόμενα μερίσματα — ελληνική εταιρεία εισπράττει μερίσματα από θυγατρική του εξωτερικού. Εδώ η τυχόν παρακράτηση γίνεται στο εξωτερικό, ενώ στην Ελλάδα το εισόδημα αντιμετωπίζεται με απαλλαγή ενδοομιλικών μερισμάτων (άρθρο 48 ΚΦΕ) ή, εναλλακτικά, με πίστωση φόρου αλλοδαπής. Σημειώνεται ότι με τον Ν. 5162/2024 (άρθρο 98) η απαλλαγή του άρθρου 48 επεκτάθηκε και σε θυγατρικές εκτός Ε.Ε., υπό προϋποθέσεις.
Η διάκριση έχει σημασία και για την αναζήτηση: αν σας ενδιαφέρει η φορολόγηση των μερισμάτων που λαμβάνετε από θυγατρική εξωτερικού, το κρίσιμο πλαίσιο είναι το άρθρο 48 και η πίστωση φόρου — όχι η παρακράτηση του άρθρου 63.
Απαλλαγή παρακράτησης στα μερίσματα (άρθρο 63 παρ. 1 ΚΦΕ)
Το άρθρο 63 του ΚΦΕ προβλέπει απαλλαγή από την παρακράτηση φόρου στα μερίσματα και παρόμοιες πληρωμές που διανέμονται σε νομικό πρόσωπο, εφόσον ο λήπτης των μερισμάτων:
- κατέχει μετοχές, μερίδια ή συμμετοχή τουλάχιστον 10% (βάσει αξίας ή αριθμού) στο μετοχικό κεφάλαιο, στα δικαιώματα κερδών ή στα δικαιώματα ψήφου του διανέμοντος·
- διακρατεί το ελάχιστο αυτό ποσοστό για τουλάχιστον 24 μήνες·
- περιλαμβάνεται στους τύπους του Παραρτήματος Ι Μέρος Α΄ της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ (Οδηγία Μητρικών–Θυγατρικών)·
- είναι φορολογικός κάτοικος κράτους-μέλους της Ε.Ε. και δεν θεωρείται —βάσει ΣΑΔΦ— κάτοικος τρίτου κράτους εκτός Ε.Ε.·
- υπόκειται, χωρίς δυνατότητα επιλογής ή απαλλαγής, σε έναν από τους φόρους του Παραρτήματος Ι Μέρος Β΄ της ίδιας Οδηγίας.
Με την ΠΟΛ.1039/2015 διευκρινίστηκε ότι, κατά τη διανομή κερδών από τους υπόχρεους του άρθρου 61 ΚΦΕ προς νομικά πρόσωπα που πληρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου 63, δεν διενεργείται παρακράτηση φόρου (άρθρο 64). Η απαλλαγή καταλαμβάνει και τα μερίσματα που διανέμονται προς ημεδαπά νομικά πρόσωπα, εφόσον συντρέχουν οι ίδιες προϋποθέσεις.
Κεφαλαιοποίηση κερδών παρελθουσών χρήσεων
Τα ανωτέρω ισχύουν και σε περίπτωση κεφαλαιοποίησης κερδών παρελθουσών χρήσεων: κατά την κεφαλαιοποίηση από υπόχρεους του άρθρου 61 ΚΦΕ προς νομικά πρόσωπα που πληρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου 63, δεν διενεργείται παρακράτηση φόρου 5% (άρθρο 64, ΠΟΛ.1092/2018).
Ειδικές περιπτώσεις: κοινοπραξίες και υποκαταστήματα
- Κοινοπραξίες. Στο πεδίο εφαρμογής εμπίπτουν και τα μερίσματα που διανέμονται από κοινοπραξίες στα μέλη τους — αλλά ο λήπτης πρέπει να είναι νομικό πρόσωπο (περ. γ΄ άρθρου 2 ΚΦΕ) και όχι νομική οντότητα (π.χ. συνεταιρισμός). Μερίσματα κοινοπραξίας προς νομική οντότητα δεν απαλλάσσονται.
- Υποκατάστημα αλλοδαπής. Όταν μέλος της κοινοπραξίας είναι υποκατάστημα αλλοδαπής εταιρείας εγκατεστημένο στην Ελλάδα (που θεωρείται νομικό πρόσωπο), οι προϋποθέσεις του άρθρου 63 εξετάζονται στο επίπεδο του κεντρικού του.
Απαλλαγή παρακράτησης σε τόκους και δικαιώματα (άρθρο 63 παρ. 2 ΚΦΕ)
Η παρ. 2 του άρθρου 63 προβλέπει απαλλαγή από την παρακράτηση φόρου —η οποία διαφορετικά ανέρχεται σε 15% στους τόκους και 20% στα δικαιώματα (royalties)— όταν οι πληρωμές γίνονται μεταξύ συνδεδεμένων προσώπων κρατών-μελών (ημεδαπής ή αλλοδαπής), εφόσον συντρέχει μία από τις εξής σχέσεις άμεσης συμμετοχής ≥25%:
- το εισπράττον νομικό πρόσωπο κατέχει άμεσα ≥25% στο κεφάλαιο ή στα δικαιώματα ψήφου του καταβάλλοντος· ή
- ο καταβάλλων κατέχει άμεσα ≥25% στο κεφάλαιο του εισπράττοντος· ή
- ένα τρίτο νομικό πρόσωπο/οντότητα κατέχει άμεσα ≥25% τόσο στο εισπράττον όσο και στον καταβάλλοντα.
Απαραίτητη προϋπόθεση παραμένει η διακράτηση του ελάχιστου ποσοστού για ≥24 μήνες. Επιπλέον, ο λήπτης πρέπει να περιλαμβάνεται στους τύπους του Παραρτήματος Ι Μέρος Α΄ της Οδηγίας 2003/49/ΕΚ, να είναι φορολογικός κάτοικος κράτους-μέλους της Ε.Ε. (και όχι τρίτου κράτους βάσει ΣΑΔΦ) και να υπόκειται, χωρίς δυνατότητα επιλογής ή απαλλαγής, σε φόρο του Μέρους Β΄ της ίδιας Οδηγίας.
Τεκμηρίωση: έντυπο εφαρμογής και δικαιολογητικά
Για την τεκμηρίωση της πλήρωσης των προϋποθέσεων του άρθρου 63 απαιτείται η συμπλήρωση και προσκόμιση του εντύπου εφαρμογής (Παράρτημα Α), όπως ορίστηκε με την ΠΟΛ.1036/2015, από το νομικό πρόσωπο που καταβάλλει τις πληρωμές. Το έντυπο συνυποβάλλεται κάθε φορά με τη δήλωση απόδοσης παρακρατούμενου φόρου (Α.1100/2019).
Εναλλακτικά, αντί της συμπλήρωσης του πίνακα VI από την αρμόδια φορολογική αρχή του κράτους-μέλους, ο υπόχρεος μπορεί να προσκομίσει Πιστοποιητικό Φορολογικής Κατοικίας του δικαιούχου από την ίδια αρχή, ώστε να εκπληρωθεί η σχετική προϋπόθεση.
Συγκριτικός πίνακας: μερίσματα vs τόκοι/δικαιώματα
| Κριτήριο | Μερίσματα (παρ. 1) | Τόκοι & δικαιώματα (παρ. 2) |
|---|---|---|
| Ελάχιστη συμμετοχή | ≥10% | ≥25% (άμεση) |
| Ελάχιστη διακράτηση | 24 μήνες | 24 μήνες |
| Οδηγία αναφοράς | 2011/96/ΕΕ (Μητρικών–Θυγατρικών) | 2003/49/ΕΚ (Τόκων–Δικαιωμάτων) |
| Συντελεστής χωρίς απαλλαγή | 5% | 15% (τόκοι) / 20% (δικαιώματα) |
| Φορολογική κατοικία λήπτη | Κράτος-μέλος Ε.Ε. | Κράτος-μέλος Ε.Ε. |
| Υπαγωγή σε φόρο | Χωρίς επιλογή/απαλλαγή | Χωρίς επιλογή/απαλλαγή |
Συχνές ερωτήσεις
Πώς μπορεί να σας βοηθήσει η Accountwave;
Η φορολογία μερισμάτων, τόκων και δικαιωμάτων αλλοδαπής απαιτεί εξειδικευμένη γνώση τόσο της ελληνικής όσο και της διεθνούς φορολογικής νομοθεσίας. Η Accountwave, μέσω της διαχείρισης πλήθους αντίστοιχων υποθέσεων και του δικτύου συνεργατών της στο εξωτερικό, σας υποστηρίζει αποτελεσματικά σε θέματα όπως:
- αποφυγή διπλής φορολογίας κατοίκων εξωτερικού·
- φορολογικός σχεδιασμός επιχειρήσεων με υποκαταστήματα στην αλλοδαπή·
- διαχείριση ενδοομιλικών συναλλαγών και συμμετοχών σε επιχειρήσεις εξωτερικού.
Για περισσότερη πληροφόρηση, συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας και θα επικοινωνήσουμε σύντομα μαζί σας.
